Birçok dil dersi aynı şekilde başlar: yeni bir konu, kelime listesi, dil bilgisi kuralı, birkaç alıştırma.
Bu alışılmış bir formattır. Ancak bu her zaman bir kişinin gerçek hayatta hareket etmesine yardımcı olmaz.
Hayatta nadiren “Şu anda ‘isimler’ konusuna ihtiyacım var” ya da “Şu anda bir modal fiil kullanıyorum” diye düşünürüz. Genellikle durum daha basit ve somuttur:
Yolda sormam gerekiyor.
Bilet almam gerekiyor.
Başım ağrıyor, bunu açıklamam gerekiyor.
Eczanenin ne zaman açıldığını öğrenmem gerekiyor.
Hesabı istemem gerekiyor.
Bu nedenle, iyi bir dil dersi sadece dil bilgisi veya kelime dağarcığından değil, aynı zamanda yaşam durumlarından da oluşturulabilir.
Bir durum, cümleler, kelimeler, kalıplar, örnekler ve tekrar kartları ile dolu tam bir mini dersin temeli olabilir.
Kelime listesi ile başlamayın
Bir dersi hazırlamak istediğimizde, kelime dağarcığı ile başlamak kolaydır.
Örneğin, “eczane” konusu:
- pharmacy;
- medicine;
- prescription;
- headache;
- pain;
- open;
- closed;
- price.
Böyle bir liste faydalı olabilir. Ancak tek başına bir ders değildir.
Bir kişi “pharmacy” kelimesini öğrenebilir, ancak yine de sormayı başaramayabilir:
Eczane ne zaman açılıyor?
“Headache” kelimesini biliyor olabilir, ancak hemen söyleyemez:
Baş ağrısı için bir şey istiyorum.
“Prescription” kelimesini hatırlayabilir, ancak sormayı anlayamaz:
Bunun için reçete gerekiyor mu?
Kelimelere ihtiyacımız var, ancak bunlar eylemlere entegre edilmelidir.
“Bu konuya ait hangi kelimeler var?” sorusuyla değil, şu soruyla başlamak daha iyidir:
Bu durumda kişi ne yapmak istiyor?
Durumla başlayın
Basit bir durumu ele alalım: bir kişi başka bir ülkede ve bir eczaneye girmek istiyor.
Neye ihtiyacı olabilir?
Şunları istemek isteyebilir:
- Eczanenin açık olup olmadığını öğrenmek;
- Ne zaman açıldığını veya kapandığını sormak;
- Belirtileri açıklamak;
- İlaç istemek;
- Reçete gerekip gerekmediğini öğrenmek;
- İlaç nasıl alınır diye sormak;
- Fiyatı sormak;
- Daha ucuz bir seçenek istemek.
Artık sadece “eczane” konusu yok. Küçük bir iletişim senaryomuz var.
İşte senaryo, materyali bir derse dönüştürmeye yardımcı olur.
Adım 1. Kişinin görevini tanımlayın
İlk adım, kullanıcının ne yapmak istediğini kısaca tanımlamaktır.
Örneğin:
Tanımadığınız bir şehirde bulunuyorsunuz ve eczaneden ilaç almak istiyorsunuz. Eczanenin açık olup olmadığını öğrenmeniz, basit bir sorunu açıklamanız ve ilacı nasıl alacağınızı anlamanız gerekiyor.
Böyle bir tanım hemen bir çerçeve oluşturur.
Anlıyoruz:
- Kişi nerede;
- Ne istiyor;
- Hangi cümlelere ihtiyacı olacak;
- Hangi kelimelerin gerçekten faydalı olacağı;
- Hangi dil bilgisi kalıplarının tekrar edileceği.
Böyle bir çerçeve olmadan, ders kolayca rastgele bir kelime yığınına dönüşebilir.
Çerçeve ile materyal pratik hale gelir.
Adım 2. Tipik cümleleri toplayın
Bundan sonra, kişinin gerçekten kullanabileceği cümleleri toplamak gerekir.
“Eczanede” durumu için bu cümleler olabilir:
- Eczane ne zaman açılıyor?
- Eczane şu anda açık mı?
- Baş ağrısı için bir şey istiyorum.
- Bunu reçetesiz alabilir miyim?
- Bunu ne sıklıkla almalıyım?
- Bu ne kadar?
- Daha ucuz bir seçenek var mı?
- Teşekkür ederim, bunu alacağım.
Bu aşamada her şeyi kapsamaya çalışmamak önemlidir.
Mini ders bir ansiklopediyi andırmamalıdır. Anlaşılır bir senaryo oluşturan 8-15 gerçekten faydalı cümle seçmek daha iyidir.
İyi bir ders, tamamlanabilir kadar küçük ve gerçek bir durum gibi hissedilecek kadar bağlı olmalıdır.
Adım 3. Konuşma kalıplarını belirleyin
Cümleler kendileri faydalıdır, ancak tekrar eden kalıpları görmek daha da faydalıdır.
Örneğin, cümle:
Eczane ne zaman açılıyor?
şu kalıp haline gelebilir:
___ ne zaman açılıyor?
Bu kalıp ile yeni cümleler oluşturulabilir:
- Banka ne zaman açılıyor?
- Müze ne zaman açılıyor?
- Mağaza ne zaman açılıyor?
- Ofis ne zaman açılıyor?
Diğer bir kalıp:
Başka bir şey istemem gerekiyor ___.
Seçenekler:
- Baş ağrısı için bir şey istemem gerekiyor.
- Öksürük için bir şey istemem gerekiyor.
- Alerji için bir şey istemem gerekiyor.
- Boğaz ağrısı için bir şey istemem gerekiyor.
Böylece bir cümle, faydalı ifadelerden oluşan bir gruba dönüşür.
İşte konuşma kalıpları, kişinin sadece hazır cümleleri ezberlemesine değil, yeni cümleler oluşturarak öğrenmesine yardımcı olur.
Adım 4. Seçenekler ekleyin
Gerçek hayatta bir kişi nadiren bir cümleyi sadece bir biçimde söyler.
Daha kısa, daha nazik, daha basit veya daha kesin söyleyebilir.
Örneğin:
Eczane ne zaman açılıyor?
Seçenekler:
- Eczane ne zaman açılıyor?
- Eczane zaten açık mı?
- Eczane bugün çalışıyor mu?
- Eczane ne zaman kapanıyor?
Ya da:
Baş ağrısı için bir şey istemem gerekiyor.
Seçenekler:
- Başım ağrıyor.
- Baş ağrısı için ilacınız var mı?
- Baş ağrısı için ne önerirsiniz?
Bu tür seçenekler dersi canlı hale getirir.
Ancak burada öğrenciyi aşırı yüklememek önemlidir. Bir mini ders için gerçekten faydalı birkaç seçenek yeterlidir.
Adım 5. Kısa açıklamalar ekleyin
Her cümle uzun bir dil bilgisi çözümlemesi gerektirmez.
Bazen kısa bir açıklama yeterlidir:
Bu cümle, bir yerin açılış saatini öğrenmek istediğinizde kullanılır: eczane, mağaza, müze, banka.
Ya da:
Bu kalıp, basit bir sorun için ilaç istemenize yardımcı olur: baş ağrısı, öksürük, alerji, boğaz ağrısı.
Böyle açıklamalar, cümleyi durumla bağlar ve nasıl kullanılabileceğini gösterir.
Önemli olan, açıklamaları dil bilgisi için değil, eylem için yapmaktır.
Sadece “bu bir soru cümlesi” değil, “böylece açılış saatini soruyorsunuz”.
Sadece “bu bir isim” değil, “bu kelime bir belirtinin açıklanmasına yardımcı olur”.
Adım 6. Materyali kartlara dönüştürün
Cümleler, kalıplar ve açıklamalar hazır olduğunda, bunları tekrar kartlarına dönüştürebilirsiniz.
Ancak kart çok sade olmamalıdır.
Kötü bir kart:
headache — baş ağrısı
Daha iyi:
Baş ağrısı için bir şey istemem gerekiyor.
Baş ağrısı için bir şey istemem gerekiyor.
Daha da iyi, kart durumla bağlantılıysa:
Durum: Bir eczanedesiniz. Baş ağrısı için bir şey isteyin.
Baş ağrısı için bir şey istemem gerekiyor.
Böylece kart, sadece hafızayı değil, aynı zamanda cümleyi kullanma isteğini de geliştirir.
Vocabilis’te kartlar, dersin veya kursun bir parçası olabilir. Bu önemlidir: kullanıcı rastgele unsurları değil, belirli bir konu ile bağlantılı materyali tekrar eder.
Örnek: mini ders “Eczanede”
İşte bir mini dersin temeli nasıl görünebilir.
Durum
Başka bir ülkedesiniz ve eczaneden ilaç almak istiyorsunuz.
Faydalı cümleler
- Eczane ne zaman açılıyor?
- Eczane şu anda açık mı?
- Baş ağrısı için bir şey istiyorum.
- Bunu reçetesiz alabilir miyim?
- Bunu ne sıklıkla almalıyım?
- Bu ne kadar?
- Daha ucuz bir seçenek var mı?
- Teşekkür ederim, bunu alacağım.
Konuşma kalıpları
___ ne zaman açılıyor?
- Banka ne zaman açılıyor?
- Mağaza ne zaman açılıyor?
- Müze ne zaman açılıyor?
Başka bir şey istemem gerekiyor ___.
- Öksürük için bir şey istemem gerekiyor.
- Alerji için bir şey istemem gerekiyor.
- Boğaz ağrısı için bir şey istemem gerekiyor.
Kartlar
- Eczane ne zaman açılıyor?
- Baş ağrısı için bir şey istemem gerekiyor.
- Bunu reçetesiz alabilir miyim?
- Bunu ne sıklıkla almalıyım?
Bu artık bir kelime listesi değil. Bu, küçük bir iletişim senaryosudur.
Örnek: mini ders “Kafede”
Diğer bir örnek — kafe.
Durum
Yemek ve içecek sipariş etmek, yemeğin içeriğini sormak ve hesabı istemek istiyorsunuz.
Faydalı cümleler
- Menü alabilir miyim, lütfen?
- Bir kahve isterim.
- Ne önerirsiniz?
- Bu yemekte et var mı?
- Soğan olmadan olabilir mi?
- Hesabı alabilir miyim, lütfen?
- Kartla ödeyebilir miyim?
- Teşekkür ederim, her şey çok lezzetliydi.
Konuşma kalıpları
___ alabilir miyim, lütfen?
- Menü alabilir miyim, lütfen?
- Su alabilir miyim, lütfen?
- Hesabı alabilir miyim, lütfen?
___ isterim.
- Bir kahve isterim.
- Bir çay isterim.
- Bu salatayı isterim.
Böyle bir ders, “coffee”, “menu” ve “bill” kelimelerini öğrenmekle kalmaz, aynı zamanda gerçek bir konuşmaya hazırlanmanıza yardımcı olur.
Neden böyle bir dersi hatırlamak daha kolay
Durumsal ders, materyal anlaşılır bir sahne ile bağlantılı olduğu için hatırlanması daha kolaydır.
Öğrenci sadece ayrı kelimeleri görmekle kalmaz. Eylemi hayal eder:
- Eczaneye girmek;
- Tezgaha yaklaşmak;
- Sorunu açıklamak;
- Soru sormak;
- Cevabı anlamak;
- İlaç almak.
Böyle bir sahne hafızada bağlantılar oluşturur.
Cümleler, soyut bir listeye değil, somut bir deneyime ait olmaya başlar. Bu deneyim henüz hayali olsa bile, yine de hatırlamayı kolaylaştırır.
Bu nedenle, durum dersleri özellikle başlangıç ve devam eden öğrenciler için faydalıdır: hemen pratik fayda hissi verir.
Bu dil bilgisi ile nasıl bağlantılı
Durumsal ders, dil bilgisini ortadan kaldırmaz.
Aksine, dil bilgisini eylemde gösterir.
Örneğin, “Eczanede” dersinde şunlarla karşılaşabilirsiniz:
- zamanla ilgili sorular;
- nazik talepler;
- “bana lazım” yapıları;
- “var mı” ile ilgili sorular;
- miktar ve sıklık ifadeleri.
Ancak dil bilgisi, ayrı bir kuru konu olarak değil, bir görevi çözmek için bir araç olarak ortaya çıkar.
Bu düzen, öğrenci için genellikle daha kolaydır:
- Önce durumu anlamak.
- Sonra cümleyi görmek.
- Sonra kalıbı fark etmek.
- Sonra bu kalıbı yeni örneklerde kullanmak.
- Ve yalnızca sonra, gerekirse, dil bilgisi açıklamasını okumak.
Dil bilgisi kaybolmaz. Daha anlamlı hale gelir.
Vocabilis’te bu nasıl çalışır
Vocabilis, tam olarak bu yönde gelişiyor.
Amaç, sadece binlerce ayrı kartı saklamak değil. Çok daha önemli olan, bunları anlamlı dersler ve kurslar halinde toplamaktır.
Bir ders, tek bir durum etrafında inşa edilebilir.
Bir kurs, birkaç bağlantılı durumdan oluşabilir.
Örneğin, seyahat için bir kurs, şu dersleri içerebilir:
- havaalanında;
- otelde;
- kafede;
- eczanede;
- şehirde;
- ulaşımda;
- mağazada;
- acil durumda.
Her ders, cümleler, kalıplar, örnekler ve tekrar kartları sunar.
Böylece kullanıcı, soyut bir kelime dağarcığı değil, pratik senaryolar seti oluşturur.
Web sitesi ve uygulama birlikte çalışır
Bu tür mini dersler, hem web sitesi hem de uygulama için uygundur.
Web sitesinde materyali göstermek mümkündür:
- durum;
- cümleler;
- açıklamalar;
- örnekler;
- kartların bir kısmı.
Böylece kişi, arama yoluyla dersi bulabilir, okuyabilir ve faydalı olup olmadığını anlayabilir.
Vocabilis uygulamasında ise aynı materyali daha derinlemesine incelemek mümkündür:
- dersi öğrenmeye eklemek;
- kartları tekrar etmek;
- cümlelere geri dönmek;
- ilerlemeyi takip etmek;
- yavaş yavaş kişisel öğrenme sistemini oluşturmak.
Web sitesi, materyali bulmaya ve anlamaya yardımcı olur.
Uygulama, onu kavramaya yardımcı olur.
Anahtar
Bir iyi dil dersi, basit bir yaşam durumundan başlayabilir.
Uzun bir kelime listesi veya büyük bir dil bilgisi kuralı almak zorunda değilsiniz.
Şu soruyla başlayabilirsiniz:
Kişi ne yapmak istiyor?
Ve bunun etrafında şunları inşa edebilirsiniz:
- faydalı cümleler;
- konuşma kalıpları;
- kısa açıklamalar;
- seçenekler;
- tekrar kartları;
- bağlantılı mini ders.
Böylece dil, gerçek hayata daha yakın hale gelir.
Sadece “eczane konusuna ait kelimeleri öğrenmek” değil.
Aynı zamanda eczaneye girmek, soru sormak, sorunu açıklamak ve ne yapacağınızı anlamak.
İşte böyle dersleri, yavaş yavaş Vocabilis’te geliştirmek istiyoruz.